انجمن علمی دانشجویان روابط عمومی کیش

 کتاب جامعه شناسی جهانی شدن ( دکتر امیر آشفته تهرانی )

 استاد : جناب آقای خشنود

 دانشجو : سیامک حاجی حسین زاده

کارشناسی ناپیوسته روابط عمومی

مرکز آموزش علمی کاربردی کیش

جامعه شناسی
جهانی شدن

دکتر امیر آشفته تهرانی

پيشينه برخي از كوشش‌ها و فعاليت‌هاي آموزشي، پژوهشي، نگارشي، انتشاراتي و اجرايي دكتر امير آشفته تهراني
1- مشخصات فردي
 تاريخ تولد: 1310 خورشيدي
 پيشينه و محل كار قبلي: استاد دانشگاه اصفهان (بازنشسته)
پيشينه و محل كار كنوني: استاد پايه 6 دانشگاه آزاد اسلامي ـ واحد تهران مركز (مجتمع ولي عصر)
2- پيشينه علمي
مدرك كارشناسي زبان خارجي (فرانسه): از دانشگاه تهران
 مدرك كارشناسي ارشد علوم اجتماعي: از دانشگاه تهران
 مدرك دكتراي جامعه شناسي: از دانشگاه پاريس (سوربن)                                                        
3- پيشينه آموزش و تدريس
 تدريس در مدرسه عالي علوم اقتصادي و اجتماعي بابلسر: جامعه شناسي
تدريس در مدرسه عالي مديريت كرمان: جامعه شناسي ـ روابط انساني در مديريت
 تدريس در دانشگاه اصفهان: (گروه جامعه شناسي 1354) جامعه شناسي ـ روابط انساني در مديريت ـ روانشناسي ـ مردم شناسي
 عضو تمام وقت گروه آموزشي جامعه شناسي در دانشكده ادبيات و علوم انساني. پس از افتتاح دانشكده اقتصاد: عضو گروه مديريت در دانشكده اقتصاد دانشگاه اصفهان: از سال 1356تا 1375
عضو گروه جامعه شناسي: دانشگاه آزاد اسلامي ـ واحد تهران مركز از سال 1375 تا كنون
4- سمت‌هاي اجرايي
كارشناس در وزارت كشور
 رئيس اداره آمار و بررسي‌ها در وزارت كشور (از سال 1345 تا 1352)
 معاون سازمان اتحاديه شهرداري‌هاي ايران (وابسته به وزارت كشور)
 رئيس اداره روابط عمومي در دانشگاه اصفهان (1356)
 عضو هيأت علمي (استاديار) در دانشكداه اقتصاد ـ دانشگاه اصفهان
 دانشيار جامعه شناسي ـ دانشگاه اصفهان ـ دانشكده اقتصاد
 استاد پايه 18 جامعه شناسي ـ دانشگاه اصفهان ـ دانشكده اقتصاد
 استاد پايه 6جامعه شناسي دردانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مركز (از سال 1375 تا كنون ...)
منبع :      http://www.socialnice.com

جهانی شدن و فرایند نوین گرایی:             
نوگرایی در جهان از چه زمانی آغاز شد:
پیامد نوگرایی، جهانی شدن است:

نوگرایی فرهنگی:

فردیناند تونیس:

جهانی شدن و فرایند نوین گرایی:
فرایند آهسته و تدریجی نوگرایی و نوسازی در جامعه های انسانی همواره وجود داشته است .
نزدیک به 8000 سال پیش از میلاد ، در گذار از جامعه ی مبتنی بر شکار به جامعه ی متکی به زمین .
پدیده های انقال دانستگی ها از راه نوشتن، به آن فرایند یاری بسیار کرد ، بر پا شدن کتابخانه هایی مانند کتابخانه اسکندریه در مصر باستان و کتابخانه گندی شاپور در ایران باستان به فرایند انتقال آگاهیها یاری فراوان نمود که در فاصله دوران 8500 سال بشریت را به راه دانش و پیشرفت رهنمون ساخت .
در این فاصله زمانی دین ابراهیم ، دین زرتشت ، دین موسی ، دین مسیح ، دین اسلام و حتی رهبران اخلاقی چون بودا، کنفسیوس ، برهما، لائوتسه و بسیاری دیگر با ارائه پندها و آموزشهای اخلاقی و رفتاری خود در زندگی، از آزادی و حقوق مردمان پشتیبانی کردند و چشم اندازهای تازه و افق های نوینی را در دورنمای جهانی باز کردند و راه را برای طرح اندیشه های تازه گشودند .


 

سکولاریسم :
از آنجا که اصطلاح سکولاریسم در موارد مختلفی استفاده می‌شود، معنی دقیق آن بر اساس نوع کاربرد متفاوت است. فلسفه سکولاریسم بر این پایه بنا شده‌ است که زندگی با در نظر گرفتن ارزش‌ها پسندیده‌است و دنیا را با استفاده از دلیل و منطق، بدون استفاده از تعاریفی مانند خدا یا خدایان و یا هر نیروی ماورای طبیعی دیگری، بهتر می‌توان توضیح داد.
در حکومت معنی سکولاریسم، عدم دخالت باورهای مذهبی در امر حکومت و برتری دادن اصول حقوق بشر بر سایر ارزش‌های متصور هر گروه و دسته‌ای است.
در مفاهیم جامعه شناسی،سکولاریسم به هر موقعیتی که در آن، جامعه مفاهیم مذهبی را درتصمیم‌گیری‌های خود کم‌تر دخالت دهد و یا این مفاهیم، کم‌تر موجب بروز اختلاف و یا درگیری گردد اطلاق می‌گردد.
واژه سکولار در زبان لاتین به معنای «این جهانی»، «دنیوی»، «گیتیانه» و متضاد با «دینی» یا «روحانی» است. امروزه وقتی از سکولاریسم به عنوان یک آموزه (دکترین) سخن می‌گویند، معمولاً مقصود هر فلسفه‌ایست که اخلاق را بدون ارجاع به جزمیات (دُگم‌های) دینی بنا می‌کند و در پی ارتقای علوم و فنون
بشری است.

چند رویداد تاریخی دیگر بر فرایندهای سیاسی و اجتماعی بشر تاثیر گذاشته است و موجهای نوینی در نوسازی و بازسازی و نوگرایی پدید آورده است :
کشف آمریکا در سال 1492 میلادی و ورود کریستف کلمب به آن قاره ،عقب نشینی مسلمانان از شهر گرانادا در اسپانیا ،پیدایی نوزایی ( رنسانس ) در اروپا از آن شمار هستند .
دوران نوزایی یا رنسانس با اصلاحات در همه
زمینه های سیاسی، فرهنگی، هنری، فنی و....
همراه بود و دستاوردهای آن عبارت بود از
ملیت گرایی، عرف گرایی، خصوصی سازی
یا شخصی کردن امور و به کار گیری
روشهای نو نو در زندگی اجتماعی و مذهبی
و فردی .

ریچارد لنگهورن:
 استاد علوم سیاسی در دانشگاه راترز، نیوجرسی آمریکا در کتاب ” ظهور جهانی شدن تکامل و پیامدهای کنونی آن ” دیدگاه خود را تنها به ارتباطهای فنی و ظهور رسانه های گروهی و فردی و مخابراتی بسنده نمی کند بلکه ترابری از راه زمین ، آب و هوا را نیز در بر می گیرد . از این لحاظ دید لنگهورن به دید مک لوهان در زمینه ارتباطات نزدیک است به ویژه آن که لنگهورن سه مرحله از نوآوری را کارساز دانسته است :
1- مرحله یکم جهانی شدن : اختراع ماشین بخار و تلگراف
2- مرحله دوم جهانی شدن : اختراع تلفن و قرار دادن ماهواره های مخابراتی در مدار زمین
3-مرحله سوم جهانی شدن :کاربرد رایانه از دهه 1970در فناوری های رسانه ای
لنگهورن نقش عاملهای غیر فنی مانند ایدئولوژی، مذهب، فرهنگ سیاسی و آرمانهای انسانی را در تولید فناوریها کاملا نادیده گرفته است .
حال آنکه بسیاری از دانشمندان چون آنتونی گیدنز و یورگن هابرماس در نوشته های خودشان بر این باورند که باید نقش عامل های فنی و انسانی را مکمل یکدیگر به شمار آورد .

عامل هایی که به جهانی شدن یاری میدهد عبارتند از :
1- اقتصاد شامل صنایع، سرمایه و بازار .
2- فراورده ها، کالاسازی، محصولها و تولیدها.
3- پیامهای علمی، فرهنگی، سیاسی و خبری.
4- آگاهی ها و دانستگی ها.
5- هویت های نژادی و قومی نوین.
6- آسان شدن کوچهای فرامرزی.
7- شتاب در اطلاع رسانی و پراکنش جهانی خبر.
8- افزایش قدرتهای فراملی و جهانی چون سازمان بانک جهانی ، شورای اروپا و سازمان جهانی دیگر.
فعالیتهای اقتصادی در سطح جهانی به مدد فناوریهای ارتباطی گسترش بیشتری یافته و تمرکز فعالیتهای ویژه اقتصادی بطور همزمان ، در درون و در میان کشورها افزایش یافت و در نتیجه این دگرگونیها ، درون حکومتها و میان شرکتها و همکاری میان شرکتها و سازمانهای اقتصادی و غیر اقتصادی جهانی اهمیت چشمگیری یافته است .

نوگرایی در جهان از چه زمانی آغاز شد ؟
نوگرایی و تجدد خواهی از سالهای پایانی سده نوزدهم و از بیست و پنج سال اول سده بیستم در اروپا آغاز شد و روند جنگ جهانی دوم و پس از آن توجه به نوگرایی گسترده گی فزونتری یافت .
جامعه شناسان سده نوزدهم چون امیل دورکهیم، تونیس، اسپنسر و ماکس وبر به خاطر اندیشه هاییکه درباره فرهنگ و هویت ملی و شکل آینده جامعه های نوین داشتند به ویژه در کشورهای اروپایی و آسیایی دارای نفوذ اندیشه شدند .
 پایان سده 19 در ژاپن و چین آثار هربرت اسپنسر مورد توجه بسیار واقع شد .
در جایگزینی جمهوری نوین ترکیه دهه 1930- 1920 اندیشه های دورکهیم در زمینه دین مدنی دارای تاثیری کارساز بود .
شرط ورود به جامعه جهانی :  معیار تمدن و مدنیت
هنگامی مورد بحث قرار گرفت که کشورهای آسیایی و آفریقایی وارد قلمرو نظام جهانی، برای گسترش آن شدند .
اروپا که انقلاب صنعتی را پشت سر گذاشته بود محور به شمار می آمد و از همان هنگام معیار مدنیت را شرط ورود کشورهای آسیایی و آفریقایی به جامعه بین المللی قرار داد.

پیامد نوگرایی، جهانی شدن است
آنتونی گیدنز در سال 1990 کتابی به نام ”پیامد مدرنیته“ نوشت که تاثیری
بسیار در مفهوم جهانی شدن و نیرومند ساختن مناسبات جهانی بر جای
گذاشت .
او به چهار  جنبه نهادی اصلی نوگرایی توجه نمود :
ا-  سرمایه داری
2- نظام صنعتی ( سرمایه و صنعت یکدیگر را نیرو میبخشند )
3- نظارت و کنترل سیاسی دولت ملی
4- قدرت نظامی
گیدنز به جهانی شدن از چهار بعد می نگرد :
1- اقتصاد سرمایه داری جهانی ( همواره در پی یافتن گستره های نوینی از
بازارهای تازه است تا هر روز خود را نیرومندتر سازد ) 
2- تقسیم جهانی کار ( تخصصی شدن مناطق جهان بر حسب نوع صنعت، ورزیدگی و ساختن مواد خام ، در نتیجه نظام صنعتی و منطق تقسیم کار پدید آمده است )
3- سیستم دولت ملی
4- سامان نظام جهانی ( توانمندی نظامی از محدوده دولت های ملی فراتر رفته و در مقیاس جهانی بر اثر اتحادها و ائتلافهای جهانی و خرید انواع جنگ افزار ، سازمان یافته و نیرومند شده است و این چگونگی هر روز تکرار میشود .

بنا به باور رابرتسون :
 مدرنیته از سطح یک جامعه به سطح جامعه ی جهانی بزرگتر رشد پیدا می کند و این چگونگی ادامه دارد .
مدرنیته دارای خاصیت جهانی ساز است .
گیدنز میگوید : 
”مدرنیته مردم را جابه جا میکند ” به گفته او ، ما همچنان زندگی های محلی داریم و محدودیتهای جسمانی انسان این امر را قطعی می کنند که تمام افراد در هر لحظه از زندگی در بافتهای زمانی و مکانی (معین) قرار داشته اند .

نوگرایی فرهنگی :
نوگرایی و مدرنیته جهانی شدن را پدید می آورد .گرایش به مبارزه با
 واپس گرایی فرهنگی در برخی کشورها به ویژه کشورهای جهان سوم
دیده میشود .
نزدیکی و همسویی فرهنگهای سنتی متعلق به کشورهای جهان سوم و
پس مانده با کشورهای صنعتی پیشرفته تا اندازه ای موجب از میان رفتن
تفاوتهای فرهنگی شده و جهانی شدن فرهنگ را پدید می آورد .
جامعه جهانی همچون یک موجود زنده عمل میکند خواه نا خواه در فرایند
زمان راه خود را می جوید و اراده نا خودآگاه جامعه های انسانی به گزینش
بهترینها دست میآزد .
نظریه مارشال مک لوهان :
پدیده جهانی شدن فرهنگ از مرزهای محلی، قومی و حتی ملی میگذرد و فرهنگ جهانی را یکپارچه میسازد.
نظریات رونالد رابرتسون – جان تاملینسون – آنتونی گیدنز
رونالد رابرتسون دیدگاه جان تاملینسون را جهانی و محلی گرایانه نامیده است و به نگره های آنتونی گیدنز نزدیک شده که جهانی شدن را پیامد مدرنیته دانسته است .
به عقیده تاملینسون نویسنده کتاب ” جهانی شدن و فرهنگ“ ، وابستگی فرهنگ به محل و منطقه و سرزمین در آینده از میان خواهد رفت و دوره منطقه زدایی فرا خواهد رسید .
کاربرد تکنولوژی های رسانه ای و ارتباطی ، ”منطقه زدایی فرهنگی“ را شتاب می بخشد .

جهانی شدن اکنون عنصرهای زیر را در بر میگیرد
1- شبکه های فراملی               9- تبلیغات
2- سرمایه                            10- فیلم و سینما و تصویر
3- کالا و مصرف                     11- مد لباس
4- باورمندی                         12- لوازم خانه و اتومبیل
5- الگوی زندگی                    13- کژرفتاری ها
 6- مواد مخدر                       14- هنر، ادبیات و نمایشنامه ها    
 7- دانش                             15- پیام رسانی و ............
 8- تکنولوژی
عنصرهای نامبرده بالا به منزله پیوندهای چند ظرفیتی از مرز کشورها می گذرند وبه کشورهای دیگر وارد میشوند .
پس از دوره رنسانس که فرهنگ نوین انسانی گسترش یافت، جهانی شدن شکوفا شد و پیشرفت کرد.صنعت و تکنولوژی به همراه نوآوریها و اختراع ها از سده هجدهم و نوزدهم تا کنون پیوسته بر سرعت جهانی شدن افزوده شده است .

جهانی شدن از دیدگاه رابرتسون :
رونالد رابرتسون (1992) در زمینه جهانی شدن فرمول بندی
پیچیده ای را ارائه داد که در آن فشردگی جهان را به سیمای
یک مکان واحد و شکل واحد و یگانه مطرح ساخت .
از دید رابرتسون ”جهان به نام مکانی واحد ” مجموعه ای از شکل های
زندگی نوع بشر و نظام جامعه های جهانی است که به باور او همیشه در
حال دگرگونی و تعامل و تقابل با یکدیگر قرار دارند .
نظر رابرتسون بر این که جهانی شدن ، از گونه ای یکپارچگی زیر بنایی
برخوردار است ، درست است زیرا نیاز سیاسی و و اجتماعی موجود ، این
فرایند را الزام آور میسازد.


در واقع فرهنگ یکی از ابعاد جهانی شدن است و پدیده های جهانی ساز فرهنگ، پیچیده و چند بعدی هستند .

فردیناند تونیس
جامعه شناس آلمانی است که بر این باور بود جماعتهای سنتی کوچک روستایی و مبتنی بر پیوندهای خانوادگی و اولیه و دارای ارزشهای سنتی به سوی جامعه ی مدرن صنعتی، غیر شخصی، عقلانی، ناهمگن و متکی بر انجمن های داوطلبانه حرکت می کنند .
نگارش کتاب ” اجتماع و جامعه ” و چاپ آن در سال 1887 ، او در این کتاب صورتهای زندگی اجتماعی نه منبعث از تجمع و ثابت بودن انسانها بلکه سرچشمه الگو یافته از فعالیتها و عمل آدمیان میدانست که آگاهانه یا
نا آگاهانه انجام می دهند .
تونیس در تجزیه و تحلیل جامعه های گوناگون به این نگره دست یافت که ترکیب اجتماعی دارای دو گونه اصالت وجودی است که در همه ی جامعه ها و زمانها دیده میشود:
1- جامعه سنتی – اجتماع
2- جامعه نوین – تجمع غایتمند

جامعه صوری :
واژه آلمانی که در مقابل جامعه معنوی قرار دارد و به معنی جامعه ای است که چند ویژگی اساسی دارد :
1- وجود گستردگی و بزرگی جامعه و روابط عقلانی
در جامعه.
2- وجود روابط رسمی، صوری و قراردادی افراد جامعه که خود به عنوان افزاری مادی و سودجویانه هستند و برای تحقق هدفهای دیگر به کار میروند .
3- روابط میان انسانها محدود است .
بنابراین جامعه صوری (گزل شافت) در درون شهرهای بزرگ تحقق میابد، در صورتی که جامعه معنوی
(گمین شافت) بیشتر در روستاها شکل می گیرد .
 جامعه معنوی مفهومی انگاره ای و تصوری ، از نظام اجتماعی دارد نه واقعی .

گمین شافت و گزل شافت :
گمین شافت(نشانگر اشتراک اجتماعی، صمیمیت و همکاری) و گزل شافت ( نشانگر جامعه ، نفع شخصی و رقابت)
گمین شافت (به مفهوم جماعتی از جهان):
بر این نکته ها پا می فشارد که جهان تنها به سیمای یک رشته جامعه های ملی نسبتا بسته باید سامان پیدا کند و این که نظم جهان در شرایط یک جماعت جهانی کامل و تمام عیار قابل دسترسی است ، تکثر هر چه بیشتر امکان دارد و نوع بشر ، جزو محوری جهان است .
گزل شافت ( به مفهوم جامعه ای از جهان ):
به صورت جامعه ای باز با تراز چشمگیری از تبادل و تعامل اجتماعی – فرهنگی است .در این الگو از جامعه روابط مادی و فرهنگی متقابل و سودمند دیده می شوند .
هر چند که برخی از جامعه ها از برتری برخوردارند و در نگهداری
نظم جهان نقش کارا و راهبردی دارند و به نظر آنان نظم جهان
با چنین سازو کار  و آهنگی میسر است .

                                                        پایان