دين؛
جامعه شناسي و جهاني شدن

گردآورنده : راحله الله دادي

استاد راهنما : جناب آقاي خشنود

1388

دين

در زمينه آنچه که دين ارائه مي دهد، دانشمندان دين نگره هاي گوناگوني ابراز داشته اند :

قرآن کريم



 ارائه دين را تنها در
 منزلت خداوند و ذات
پاک يزداني معرفي کرده
 و با عبارتهاي گوناگون بر آن تأکيد
 مي ورزد وگاهي با نسبت دادن دين به خداوند، به تنظيم و تدوين الهي آن اشارت مي نمايد.

دين

ژان پل ويلم مي نويسد: « دورکيم دين را در دو بعد :

 

باورها و اعتقادات

اعمال

 

 

دين

دين

بخشي از فرهنگ انسانها دين است و گاهي فرهنگ يک بخش اساسي از دين به شمار مي رود .

      همان گونه که فرهنگ در زندگي اجتماعي مردمان تولد يافته و در استواري پيوندها و رابطه هاي گروهي نقش بنيادي دارد، دين نيز مانند فرهنگ، پيوندهاي گروهي را استوار مي سازد و در تثبيت نظام هاي اجتماعي کارساز است.

      دين نه تنها با فرهنگ در ارتباط است بلکه با اقتصاد و سياست نيز بستگي نيرومندي دارد، از آنها تأثير مي پذيرد و بر آنها تأثير مي گذارد.

      افزون بر اين اخلاق، آداب و رسوم، ادبيات، هنر، دانش،آيين، ارزش هاي اجتماعي و قومي و حتي زبان در همه ي تمدن ها هميشه با دين در ارتباط بوده و از دين تأثير پذيرفته اند، به اين دليل فرايند جامعه شناختي در دين شناسي مورد توجه است .

      امروزه اين  نگره مطرح است که جهاني شدن فاصله  کشورهاي دارا و نادار را کاهش مي دهد، موجب کاهش فقر و افزايش درآمد کشورهاي تنگدست مي شود و از اين رو کشورهاي زيادي به سوي جهاني شدن در حرکتند.

 

 

دين سه مفهوم در بر دارد :

 

مجموعه باورها و عقيده هايي که رابطه انسان و دين و چيزهاي مقدس را توصيف مي کند.

مجموعه کارها و آداب ورسوم ويژه اي که به هر يک از عقايد ديني مربوط مي شود.

پذيرش باورهاي مذهبي و گرايش به سوي ايمان و اعتقاد.

مذهب شاخه اي از دين است مانند مذهب شيعه و سني. واژه مذهب به معني روش، طريقه و مسلک و جمع عربي آن مذاهب است. در زبان فرانسه واژه« مذهبي» به معني راهبه تارک دنيا و روحاني بودن است و مفهوم مذهبي به معني پرستش خداوند يکتاست که همراه با مراسم ديني در معبد، کليسا و ... برگزار مي شود.




مذهب از نظر برخي دانشمندان :

فلسفه دين اصول باورهاي ديني و شيوه دگرگوني و تکامل تاريخي آنها را مورد گفتگو قرار مي دهد و  کيفيت ارتباط آن را با فرهنگ وتربيت اجتماع مردم جامعه بررسي ميکند.
 

الهيات شاخه اي از متا فيزيک است که عقل را بالاتر از ايمان مي شمارد و مسائل ديني را به گونه ي منطقي مورد بررسي و پژوهش قرار مي دهد وآن را اثبات يا رد مي کند.
ريشه باورمندي هاي ديني در اجتماع هاي بشري از پيدايش منطق تاريخ در چين، هند، مصر، يونان و ايران کهن وجود داشته است ولي چهره هاي دانشي اين جستارها از زمان امانوئل کانت و فردريک هگل، فيلسوفان آلماني آغاز شد در حالي که رويکرد به تاريخ پيدايش باورمندي هاي ديني در هند و يونان به وسيله ايده آليست ها و خداگرايان به عمل آمده است.

دين

 در سده يکم ميلادي زندگي روميان تحول بزرگي يافت و زندگي آنان از ديد سياسي، اجتماعي و اقتصادي زير نفوذ و تأثير بخشي انديشه هاي يوناني پيشرفت زيادي کرد.در آن زمان دوکتاب بزرگ درباره مذهب نوشته شد:

کتاب «در طبيعت اشياء» از لوکرتيوس، سراينده و فيلسوف لاتين که به عنوان ماترياليسم علمي در آزاد ساختن انسان اززير بار مذهب بود.

کتاب «طبيعت خدايان» از سيسرون که به گفتگو پيرامون الوهيت مي پرداخت.

        لوکرتيوس در اين کتاب جستارها و ديدهاي مذهبي را عنوان کرده ومي گويد: مذهب يک وجود  آسماني و بزرگ به بشر بخشيده است.

       کتاب سيسرون دربردارنده انديشه هاي فيلسوفانه درباره خدايان و نه در زمينه جستارهاي مذهبي است. سيرون مي گويد : مذهب احساس و کيفيتي از زندگي انسان هاست و چيزي است که در قلب انسانها وجود دارد و ملموس و يک چيز ذاتي در زندگي بشر مي باشد.           

 

دين مسيح براي پادشاهي خداوند برزمين

دين اسلام براي يگانگي و وحدت يزداني و بندگي خداوند

براي صادر کردن اين دين هاي بزرگ رسيدن به موفقيت دشوار بود زيرا پيدايي سرمايه داري و نوگرايي جلوي آن را مي گرفت. ليبرال و دموکراتيک و پيدايي سيستم اقتصاد سرمايه داري، پاي بندي به آزادي، رفاه، ميهن پرستي و حقوق شهروندي ارزش هاي عام و تازه اي به وجود آورد.

ايدئولوژي هاي ديني چون مسيحيت و اسلام مدعي جهان شمولي بودند وپيروان آن دين ها براي سازمان دادن به ارزش ها و مشروعيت بخشيدن به ساختار اجتماعي در سراسرگيتي به مبارزه پرداختند.با نگرش مذهبي ديده مي شود که از ميان دين هاي بزرگ جهان، دين مسيح و اسلام نقشي بزرگ در فرايند جهاني شدن داشته اند. در فاصله سده هاي 12 تا 15 ميلادي امپراتوري هاي عربي و عثماني گسترش يافتند و با حکومت مذهبي اعمال قدرت کردند که در نتيجه آن سه فرايند به ثمر رسيد :

:

درکشورهاي مغلوب يک نظام فرهنگي همانند پديد آمد.

اسلام در تماس با مسيحيت قرار گرفت و مقايسه ميان اين دو دين انجام پذيرفت.

اصلاح هاي پروتستاني در دين مسيح به وسيله ژان کالون روحاني سوئيسي و لوتر روحاني آلماني موجب فرايند  جهاني شدن اين دين در باختر زمين و در بيرون از قاره  اروپا شد.

 

 

      آيين يهود نتوانسته است در فرايند جهاني شدن پيش برود زيرا
 جزيي نگري در دين يهود از يک سو و عدم رسالت براي
 دعوت مردم گيتي به يهوديت از سوي ديگر انحصار خواهي
 اين دين را افزون ساخته است، در نتيجه دعوت به دين و
 عام گرايي ديني به مسيحيت و اسلام منتقل شده است.
 مسيحيت نخستين عنصرهاي زير را پذيرفت:




 عام گرايي ديني و دعوت مردمان با آيين زردشت و مسيح و اسلام موجب شد که اين سه     دين در جهان بيش از آيين يهود گسترش يابند و پيروان ايمان دار پيدا کنند. عامل بزرگ ديگر، برگردان کتاب هاي مقدس تورات و انجيل از زبان عبري به يوناني بود که به عنوان  زبان ميانجي توانست اروپاييان را با متن هاي انجيل آشنا کند.