نمونه سوالات درس جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی                                    

۱- سه نظریه کلی در مورد تاثیر وسایل ارتباطی (افراطی - تفریطی - بینابین) را توضیح دهید. برای کاملتر شدن این مطلب قسمت (تاثير نامحدود ، تاثير مشروط، تاثير محدود)را از جزوه استاد بخوانید.

در زمینه تأثیر وسایل ارتباط جمعی بر مخاطبان سه دیدگاه :

 1 - افراطی     2 – دیدگاه تفریطی  و 3 – دیدگاه بینابین است.

 از نظر دیدگاه افراطی،وسایل ارتباط جمعی قدرت مافوق تصور دارند. افکار سیاسی و فلسفی را منقلب می کنند. هدایت از راه دور،آدمک سازی،درونی کردن هنجارها،آشتی دادن انسان با جامعه و حراست از هنجارها را بر عهده دارند. اما از نظر دیدگاه تفریطی (تأثیر محدود رسانه ها و نظریه استحکام)، دوران سلطه به سر رسیده وتوده گزینش گر است،هوشمند است ومنفعل نیست.دیدگاه بینابین، رسانه ابزار فرهنگی،اجتماعی است.

۲- تاریخچه وسایل ارتباط جمعی مطبوعات سینما رادیو تلویزیون توضیح دهید.

با اختراع چاپ توسط گوتنبرگ موجب شد انسان برای ارتباط برقرار کردن به نوشتار چاپی روی آورد و علاوه بر محتوا به رسانه و وسیله انتقال پیام توجه شد،مطبوعات یکی از محصولات مهم در جامعه صنعتی بود که به دلیل افزایش جمعیت انسان ها تنها از مطبوعات و روزنامه ها نمی توانستند نیازشان را برآورده کنند.

اختراع برق وتلگراف و تلفن سبب شد انسان برای نخستین بار اطلاعات را با سرعت بالا به مسافت های طولانی انتقال دهد، علاوه بر غلبه به زمان ومکان،صدای انسان دیگری که کیلومترها با آن فاصله داشت شنیده می شد.اما به دلیل استفاده از سیم، محدودیت در ارتباطات ایجاد شد،با اختراع رادیو توسط مارکنی در قرن 19،انسان وارد عصر الکترونیک شد .

در مرحله بعد سینما توسط برادران والدنر در آمریکا متولد شد. این وسیله ارتباطی در ابتدا هدفش سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت بود. بعد از جنگ جهانی دوم،تلویزیون به عنوان یک رسانه همگانی بوجود آمد که توانست پیام ها را برای میلیون ها نفر به طور همزمان ارسال کند.

در سال 1957 روس ها، نخستین ماهواره را به مدار زمین فرستادند. ظهور کامپیوتر باعث شد انسان بتواند اطلاعات فراوان در کامپیوتر ذخیره نماید. با راه اندازی شبکه های محلی و شبکه جهانی اینترنت،فیبرهای نوری بالاترین حجم اطلاعات را در کوتاهترین زمان به فواصل مختلف ارسال می کردند و وسایل ارتباط جمعی وارد عرصه انتقال پیام های چندرسانه ای شدند.

بر این اساس سیر تاریخی وسایل ارتباط جمعی را می توان به صورت زیر تقسیم بندی کرد:

الف: اولیه :

- زبان و بیان شفاهی                                                                                                             

- خط و نوشته دستی

ب- ثانویه:

-          چاپ، کتاب، مطبوعات

-          سینما، رادیو و تلویزیون

-          ارتباطات دور: تلگراف، تلفن، ماهواره

-          ارتباطات کامپیوتری

۳- الگوی کارکردهای لاسول را توضیح دهید.

لاسول از نظریه پردازان مکتب شیکاگو معتقد است همه چیز را باید در جریان محتوای پیام متمرکز ساخت. در این مکتب لاسول 5 الگوی چه کسی - چه می گوید – از کدام مجرا – به چه کسی و با چه تاثیری را مطرح می کند. وی کارکردهای ارتباطات اجتماعی را سه دسته نظارت، همبستگی وجامعه پذیری می داند.

همچنین لاسول در کتاب ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه معتقد است حراست از محیط، ایجاد همبستگی اجتماعی، انتقال میراث فرهنگی از نسلی به نسل دیگر نقش های وسایل ارتباط جمعی در جامعه است که چارلزرایت نقش تفریح و سرگرمی و فرار از واقعیت را به نقش های برشمرده شده توسط لاسول افزود. جدول تحلیل کارکردی وسایل ارتباط جمعی از سوی لاسول و رایت کارکردهای مثبت و منفی وسایل ارتباط جمعی را در قالب موارد یادشده بیانگر است. این نظریات بعد از گذشت چند دهه حتی با ظهور و گسترش وسایل ارتباطی نوین مانند اینترنت همچنان قابل توجه است و از قدرت بالایی درتحلیل تاثیرات وسایل ارتباط جمعی بر مخاطب برخوردار است.


۴- مفهوم انواع تجمعات انسانی (توده، انبوه خلق و ....) را توضیح دهید.

 گروه = گروه کوچکترین واحد تجمع انسانی است که علت شکل گیری آن استمرار کنش های متقابل ، برای نیل به اهداف معین است. در ارتباطات سنتی نقش ایفا میکند.

انبوه خلق = اجتماعی از تجمع افراد که بدون توجه به شغل و ملیت و نژاد و جنس ، صرف نظر از اینکه چه عاملی منجر به تجمع آنان شده است ، در قالب توده مطرح می شود، که تبدیل شدن به انبوه ، منجر به ایجاد روح جمعی در افراد و بروز احساس و عمل متفاوت با زمان تنهایی میشود. پیامد آن از بین رفتن حس مسئولیت پذیری و مطرح شدن احساسات در یک جهت خاص جمعی است.

 توده = توده مجموعه ای از افراد انسانی است که در یک محیط پراکنده اند اما از برخی جهات تحت شرایط و نفودهای مشابهی قرار دارند. توده محصول شرایط زندگی صنعتی امروز است. به تعبیر دیگر، توده بی شکل، پراکنده به لحاظ جغرافیایی،بدون انسجام و دارای تفاوت های بسیار زیاد به لحاظ شخصی و عمومی. در فرهنگ سوسیالیستی و انقلابی، از توده به عنوان یک وجه مثبت حمایت می شود اما در جوامع دموکراتیک از توده به عنوان یک موجودیت بی شکل، ناآگاه و بی سواد و در معرض خطر تعبیر می شود.

 همگان = همگان بر خلاف انبوه خلق از هم جداهستند و همبستگی  اجتماعی آنها فقط جنبه فکری و معنوی دارد .آگاهی هر فرد به دارا بودن اراده و اندیشه مشترک ، در لحظه ای واحد با تعداد زیادی از افراد است ، همگان در جامعه سنتی به دلیل محدودیت تعداد اعضا به دلیل شخصی بودن روابط بین اعضا و نفوذ سنتها و کم رنگ بودن نقش افراد وجود ندارد. همگان در جوامع توده وار با پیدایش وسایل ارتباطی به وجود می آید. این نوع از اجتماع انسانی تنها در دموکراسی های غربی شکل می گیرد و ارتباط ارگانیک دارد. این ارتباط ارگانیک باعث می شود که در امور اجتماعی مهم و شکل گیری افکار عمومی گونه خاصی از گرایش را بروز دهند.

۵- تاثیر رسانه ها بر تحلیل نگرش عاطفی شناختی رفتاری را توضیح دهید:

دی فلور معتقد است که رسانه ها بر مخاطبان سه نوع تأثیر می گذارند :

1 – تأثیر شناختی :

ایجاد ابهام و رفع ابهام از تأثیرات شناختی است. ابهام ناشی از برخورد اطلاعات متناقض با یکدیگر است. هنگام رخ دادن وقایع غیر منتظره و یا اوضاع خاص مردم پیام هایی متناقض را از رسانه ها دریافت می کنند ولی نمی دانند چگونه آن را تفسیر کنند و بر اثر این فشار،رسانه ها در مرحله بعد با اطلاعات کامل تر این ابهام را رفع می کنند. به این ترتیب تفسیرها را محدود می کنند و با ابهام زدایی سبب تجدید ساختار اجتماعی می شوند. (بویژه در کشورهای در حال توسعه)

نمونه های تأثیر شناختی رسانه ها بر مخاطبان:

- ایجاد ابهام در مخاطبان و برخورد اطلاعات متناقض- شکل دهی به نگرش ها- برجسته سازی اخبار- گسترش نظام های عقیدتی مردم- آموزش دادن به مردم- تأثیرگذاری ارزش ها

در زمینه شکل دادن به نگرش ها باید متذکر شد مخاطبان برای اطلاع از محیط پیرامون خود به منابع اطلاعاتی رسانه ها تکیه دارند.

2 – تأثیر عاطفی رسانه ها :

- ایجاد انفعال در مردم- افزایش نفوذ پذیری- ایجاد بی حسی یا تأثیر ناپذیری در ارتباطات مکتوب- نبود عاطفه و فقدان علاقه- افزایش احساس نگرانی- افزایش عدم امنیت اجتماعی در مردم- بی خویشتنی حاصل از ضعف روابط اجتماعی

3 – تأثیرات رفتاری :

- فعال ساختن مخاطبان- ایجاد نگرش های جدید- مهم جلوه دادن شرایط- منفعل ساختن مخاطبان

ل ارتباط جمعی